Dwa dzieci mogą mówić niewyraźnie, ale przyczyna ich trudności może być zupełnie inna. ASHA używa pojęcia zaburzeń dźwięków mowy dla szerokiej grupy trudności związanych z percepcją, produkcją lub reprezentacją fonologiczną dźwięków. W praktyce logopedycznej często rozróżnia się problemy artykulacyjne i fonologiczne, choć granica między nimi nie zawsze jest prosta.
Trudność artykulacyjna dotyczy sposobu realizowania konkretnego dźwięku. Dziecko może nie potrafić prawidłowo ułożyć narządów mowy do określonej głoski albo zniekształcać ją w różnych wyrazach. Z kolei trudności fonologiczne częściej mają charakter wzorca obejmującego grupę dźwięków. Dziecko może systematycznie upraszczać strukturę słów albo zastępować całą klasę głosek innymi.
To rozróżnienie jest istotne, ponieważ wpływa na sposób planowania terapii. Ćwiczenie pojedynczego ułożenia języka nie rozwiąże automatycznie problemu, jeśli trudność dotyczy organizacji całego systemu dźwięków. Z drugiej strony dziecko może prawidłowo rozumieć kontrasty fonologiczne, ale mieć problem z wykonaniem konkretnego ruchu artykulacyjnego.
Nauczyciel nie musi diagnozować rodzaju zaburzenia. Może natomiast obserwować, czy błędy są stałe, jakie głoski lub pozycje obejmują i czy wpływają na zrozumiałość, czytanie albo pisanie. Takie informacje są bardzo wartościowe dla logopedy prowadzącego ocenę i terapię.
Źródła
Materiał ma charakter edukacyjny. Nie zastępuje indywidualnej diagnozy, konsultacji medycznej, psychologicznej ani logopedycznej.